CroALa & LatTy: nodus

CroALa, 2024-04-29+02:00. Nodus 1755515 in collectione croala.

Functio nominatur: /node/croala/1755515.

Nodus 1755515 in documento zamagna-b-echo.xml


BERNARDI ZAMAGNE E SOCIETATE JESU ECHO. Liber Primus. Cur sonitus referant missos, cur muta loquantur Et nemora et rupes; quo rerum foedere possit Inventas Echo formari haud visa per artes, Atque hominum vanis illudere vocibus aures, Hinc canere, et partem naturae hanc pandere versu Incipiam. Vos o Musae, Jovis aurea proles, Aonio faciles adsitis vertice; tuque Phoebe pater, cui saepe altis e montibus Echo Reddidit extremas voces, seu carmine Daphnen Concelebras, pueri seu tristia funera luges Oebalii, scriptamque iteras in flore querelam, Huc ades о, verasque simul da pandere causas, Occultasque doce leges. tu carminis auctor, Tu linguam informas vatum, praebesque colores Verborum omnigenos; queis caeca atque horrida rerum Cuncta nitent, ridentque novo perfusa lepore. Nec minus; et vestras celsis de rupibus Echo Si voces audit, Nymphae, auditasque remittit; Ferte omnes Dryadesque pedem celeresque Napeae: Ignarumque viae caeca in penetralia vatem Ducite; ubi vestrae vestigia certa sororis Inveniam pariter victor, visamque reperta: Haud solus; mecum sed enim mea maxima cura Ille adsit, primus qui me conscendere Pindum Jussit, et Aonias trepidantem duxit ad undas, Dulcis amore parens atque idem sanguine frater. Ergo age sis, o Marce, sinit sed publica quantum Cura, affer vacuam nostra haec ad carmina mentem. Cum meat ac tenues tranat vox aëris oras, Corpora si medio nacta est obstantia cursu, Vi subito resilit, qua contra nititur, aequa. Nec tamen hinc sonitus omnes vocemque remissam Esse putes Echo; rauco cum murmure saepe Pulsa sonant saxa, et gemitu nemora alta resultant, Ingenti. ferit illa quidem vox ilicet aures, Sed tamen indistincta venit confusaque gliscit, Nec servare modos nec scit simulare loquentem. Hoc sit ubi sonitus, latebrosa illapsus in antra Terrarumque specus sinuosaque viscera, bombis Omnia et horrisono complet cava saxa fragore. Longe alia est, proprio resonans quae dicitur Echo Nomine, reflexae ratio naturaque vocis. Scilicet illa, viae certo si tramite distat, Singula verba refert, numerosque ex ordine eosdem Reddit, et assimili frustratur imagine verbi. At tibi, quam Nymphae pateat vocalis origo, Sunt quaedam discenda prius, studioque notanda Pervigili, et series repetenda est altius omnis. Principio maria ac terras circumfluus aër Ambit, et immenso complectitur omnia tractu Diffusus late. tenui qui corpore sese Corporibus miscet cunctis, variasque movetur Incitus interdum in partes: vis unde repente Exoritur Boreae, Zephyrique tepentis, et Euri, Atque aliae ventorum animae. fremitu aestuat idem Interdum, tremulum minimis ubi partibus ictu Ex aliquo motum accepit; nec cedere suevit Ille loco tamen, atque alias petere incitus oras. Quippe ubi confligunt duo corpora viribus acta Oppositis, non illa suis concussa tremiscunt Particulis tantum; sed enim, circum undique fusum Quem docui, proprio faciunt tremere aëra motu Certos in gyrum ad fines, et tempore certo. Haud aliter quam per ripas aut litora fusi Cum pueri instantes ludo stagnantia ponti Caerula vel fluvios gaudent pulsare lapillis, Continuo motae crispat se circulas undae; Ille quidem angustus; post alter latior extra Tenditur; ac subito major generatur ab illo Alter, et huic etiam proles sua nascitur usque Major, et exterior; motus dum desinat omnis, Rursus et aequatis sternant sese aequora rugis. Ergo omnis natura soni repetendaque causa Aëris e moti fremitu, diversus in illo Qui fit diverso tremuli pro corporis ictu. Est tamen ingenti qui motas impete ferri, Et longe mutare locum velit aëris undas, Auditur quoties sonitus. nam que omnia vitra Dissiliunt vulgo, concussaque tecta domorum, Eductaeque tremunt moles, et maxima templa, Bellica ubi magno reboant tormenta fragore. Quod non accideret, celeri nisi turbine massa Aërea obstantes longe propulsa fenestras Tunderet, inque omnes vellet penetrare recessus. Sed licet interdum hoc fiat, tamen excitus auris Sentitur plerumque sonus, quin aura feratur Garrula in adversas violento flumine partes. Nec vero est quidquam, nullo quamquam incita fluctu Illa ruat mutetque locum, propellere vitra Cur nequeat, tantoque tremens percellere plagae Protelo, ut mirum non sit compage soluta Si quando videas dissolvi disque gregari. Nam tanto validos magis aura reciprocat ictus, Horrendus quanto fragor altius insonat auri. Forsitan et quaeras, tanta qui stantia contra Corpora vi pulsat, quam se citus aëra portet Per liquidum sonitus? possitne tot ampla viarum In spatia immanesque brevi se fundere tractus Tempore, quot nitidi lux assolet aurea Phoebi? Ille licet partes propere se fundat in omnes, Non tamen et cursu volucrem contendere contra Audeat aërio lucem. namque ocyor illa Tantum ibit, quantum nec Rhesi cursus equorum, Aeacidae aut magni, nec nuncius ille Tonantis Tardigradae vincit gressum testudinis ales. Ac, ne vana putes me somnia fingere vatum, Aspice, cum caelum sese caligine texit, Nimborumque atra residens in nocte deum rex Fulmina molitur, quanto saeva ante videntur Fulguraque, et validis elisi e nubibus ignes, Quam tonitru terrere queat mortalia corda . Hoc etiam, ignarum fallarit ne verba, monebo Praeterea. non omne solet, dicique sonorum Corpus amat, pinguem possit quod in aëre quendam Confusumque sonum impresso generare tremore. Qualem saepe ciet per scrupea saxa moratur Cum fons, et montis de vertice volvitur; aut cum Advenit, et scopulis illisa refunditur unda Oceani, imbriferis agitur dum flatibus Austri. Illa sonora tibi sint tantum corpora, quorum Tempore nonnullo genitus perdurat ab ictu Impulsuve fragor, venit et distinctus ad aures, Et certos retinet numeros certumque tenorem . Illud postremo est memori tibi mente tenendum Cum fusus quacumque sonus reflectitur, aequus Angulus est ferme, jactae quem linea vocis Impingens, et quem signat procul ipsa repulsa Corpore ab obstanti. non hac magis utilis ulla Non lex certa magis; solis cui stamina parent, Cui rerum celeri quidquid reflectitur ictu Et raptim inversa fertur regione viarum. His animadversis, recto te tramite ducam Secretos in rerum adytus, certisque docebo Indiciis, quae sit vocis natura latentis, Quaeque datae leges. Tecum juvat ardua ferri In loca, et intacta decerpare fronde coronam Castalio in luco; lymphis juvat ora petitis Gorgoneo e rivo et Hyantea Aganippe Spargere. jam laetis plaudit mihi vocibus Echo, Vocalesque fremunt valles et flumina Pindi. Edico incipiens, apta nisi praedita forma, Leviaque, et liquido fuerint magis aëre dura Corpora, quae tremulas feriat vox missa per auras, Nequicquam speres audire loquentia; quamvis Stentoreo vastam rumpas de pectore vocem. Nam tibi nil Echo cum sit, nisi vocis imago Reddita, uti redeat, pars illa resistere debet Corporis impulsi; nec mollis cedere plagis, Aut dare terga fugae, sed niti et pellere contra. Nec vero obliquet sese, vox tramite eodem Ut redeat quo se veniens tulit; ulla regressum Nec rectum vetet asperitas, et viribus aequis Singulae agant partes et certo foedere pugnent. Nonne vides? cum recta vitro lux aurea plano Incidit, haud alio quoquam se calle repulsa Flectit agens, quam quo primum tulit obvia sese. Si rudis at fuerit facies atque aspera vitri Oppositi, non illa viā se rursus eadem Pulsa refert, speciem nec missam in lumine pingit Turbata et late aërias dispersa per oras. Illa igitur, justo quae tractu cumque sonoris Corporibus distant, fuerint si levia fronte Duraque sat loca, continuo tibi reddere magna Non sine laetitia missas mirabere voces. Idcirco atque aedes atque urbis moenia, quamvis Stipata tellure intus sint plena, sine ullis Fornicibus, clarum reddunt impulsa sonorem. Sic etiam, licet antra absint saxisque cavati Anfractus, rupes et propter flumina ripae Gramineae vocem referunt, si quando per altos Venator montes magnis clamoribus instans Palantes revocat socios; vel rupe sub alta Argutus vacuas cantat frondator ad auras. Quin undam sese interdum vocalis in ipsam Abdere Nympha solet. vidi tellure sub ima Effossos alte puteos ita saepe loquaces, Ut tenui quoque verba sono prolata referrent Haud distincta minus, soleant quam garrula saxa. Non tamen et structis fuerint si desuper illi Fornicibus clausi, tectorum aut imbrice, voces Aëra per tremulum reddent. namque ille superne, Ni fallor ni vana animo sententia edit, Qui redit a tecto, redeuntem turbat ab undis Ante sonus, quam se puteo citus efferat alto; Atque adeo oppositis pereunt occursibus ambo. Sub dio, puroque habeant versa ostia caelo Est opus, ut reduci pateat via tuta, neque ulli Occurrens resona solus dominetur in aura. Jamque age quo pacto feriat vox missa necesse est Corpus, uti rursum redeat tibi calle remenso, Expediam; et claro, quantum licet, omnia versu Dicere conabor. neque enim florentibus hortis, Pallentes violas et flavicomos hyacintos, Thessala vel Tempe, biferique rosaria Pesti Nunc canimus; nec, purpureum quum cornibus aureis Annum aperit taurus, jamque horrida bruma recessit, Sedibus ut Florae e tepidis levis aura Favoni Evolet, ac teneras inter strepitantibus alis Luxuriet frondes, jam nec fera flamina Cauri, Saeva nec hiberni metuentes frigora caeli. Talia non magnus labor est ornare; fluuntque Pierio de fonte sui ceu sponte colores Queis niteant, vocesque suae. sed non tamen idem Omnibus est cultus rebus; nec Phoebus eodem Ornatu semper gaudet procedere: fronte Ille solet nivea neglectos ferre capillos, Dum graditur solus juga per florentia Cynthi; Nec minus est ideo pulcher. non culta placere Multa solent; in rebus inest sua saepe voluptas. Quare, inculta licet tibi sint, mea pectore dicta. Conde memor. Si forte jacis tute ipse sonorem, Redditaque expestas missae solatia vocis; Ne vel nulla tibi, tenuis vel concinat Echo, Sic opus est contra positum vox jacta feratur In corpus, major non hac non angulus illac Ut veniat rectusque minus. tum pulsa recurret Facta prius relegens vestigia; tum tibi sese Fida viam carpens quo missa est tramite redder. At si, aliquam in partem vergens, obliqua meabit Corpus ad oppositum; post flexum. devia curret, Crusque alias aliud longe protendet in oras, Atque tua digressa procul secedet ab aure. Illa etenim appulsus ratio ratioque repulsus, Quam docui aequalem ferme, sic tendere cogit, Et reducem vel calle alio vel mittit eodem: Calle alio, obliquam cum sese appellit; eodem, Corpora cum rectae similis ferit obvia normae. Aspice odoratos tubulis inclusa per hortos Telegoni seu forte jugis, seu Tiburis udi, Cum Pario e labro salit unda, atque emicat alte Prosiliens; quo recta magis sese efferet illa, In caput acta suum magis hoc, vicinior usque, Decidet. obliquo sed cum sese ardua cursu Tollit agens, patrio rediens a fonte recedit, Cruraque distendit late, subitaque tuentes Excipit incautos lapsarum aspergine aquarum. Non tu igitur vocem, quae longe a corpore levi Pellitur, obliquo veniens quod perculit ictu, Verum alii excipient diversa in parte morantes, Qua rediens fertur. sic et Thaumantias Iris, Quamquam illam quaeras oculis vigilantibus olim, Obtutus fugit usque tuos; cum parte videndam Interea ex alia haud longe spectantibus alma Praebet se multis, adverso et sole coruscat Versicolor chlamyde in picta. namque, angulus ut se Luminis immutat positu spatioque locorum Mutato, sic nulla vident, sive illius ora Diversi diversa, eademque haud omnibus ardet. Hinc erit , ut summis in collibus edita moles, Illa quidem levisque adversaque, non tamen ulla Verba tibi reddat, si valle humilique locatus In campo, studio voces jactabis inani. Tunc missa oblique veniet vox, atque remissa Oblique invento discedet ab objice, et, auras Te super alta secans, caeli ad convexa volabit; Seque magis tanto attollet, depressior ille Quanto campus erit, primum sonus unde profectus, Alta pete; incipiet geminos conjungere calles Linea vocalis; rectum os tibi garrula Nympha Obvertet, vocemque ipsas immittet in aures. Nec vero vocem dicas sonitumque futurum Exiguum, siquidem tantum resonabilis Echo Auditur recto ad corpus cum calle sonorum Linea vocalis refugit; quando unica recto Calle refert sese, atque eadem tenuissima, et ictum Quam minimum portans. Curvae non ambitus auris Est adeo angustus; non vox ita partibus expers, Ut non haec volitans plures, ceu stamina, sese Dividat in partes, tanto quae deinde ferantur Distantes inter se tractu, ut sensibus omnes, Cum veniunt, rectae et prorsus videantur eaedem: Ille autem plures ut non concludere cales Particulas gyro queat atque immittere claustris, Nonne etiam plures introrsum pupula solis Admittit radios diversa e parte reflexos, Quamquam aditus pateat brevior? non saepe videmus Et virides et purpureos errare colores, Cum vario gaudet mens unā percita visu? Praeterea dum pulsa redit vox, aëra in orbem Tunc etiam ad certos fuso sit murmure fines. Unde tibi et sociis, qui circum forte sedentes Herboso in tumulo recubant, vox sufficit una, Auditurque eadem parvo discrimine cunctis. Sed neque me terret, sublimi in colle moranti Aut alta in ripa, torrens ubi subter hiatu Effugit abrupto, quod saepe e vallibus imis Eque ipso resonat fundo reparabilis Echo, Quominus affirmem saxis impingere vocem Tum rectam, et contra obnixus defendere pergam. Namque sat est, subter resonantia corpora stare Non directa solo, sed sic inflexa superne Atque in te conversa, ut non nisi rectus utrinque Angulus existat, quem linea vocis ab alto Efficit adveniens infra, pariterque recedens Ipsa suum per iter. Quod si loca praedita forma Diversa fuerint in vallibus, omnia circum Muta, nec impulsae rupes clamore resultant, Quamquam saepe voces Nympham. latet illa, nitenti Ceu latet in speculo, inferius quod pariete pronum Pendet ab opposito, aut rectum; nec redditur inde Missa tui species vultus tibi. vitrea contra Sit tibi planities obversa, tuebere formam Ipse tuam; et forsan, qualis Narcissus in undis Cum sua conspexit geminum rutilantia sidus Lumina purpureasque genas, te stultus amabis, Hortorumque intra vernabis septa novus flos. Interea missae pateat via libera voci, Arboreique absint rami, virgultaque densa, Et segetum hirsutis horrescens campus aristis. Vocem etenim laedunt rami, virgultaque laedunt, Et laedunt segetes; meliusque recurrere multo Illa solet, medium cum nil tale impedit auras. Nec satis est ipsum, qui rectā in corpora tendit Depulsura sonum, tremulum nullo aëra frangi Objice, ni liber trepidet quoque proximus olli, Excurratque aër. qui si tardetur et herbis Haereat, arboribusve; simul retinebitur ille, Nec celeri spatium poterit transmittere cursu, Dum movet haerentem, secumque abducere tentat. Hinc, medius si forte lacus stagnantibus undis Immotisque aderit, vel serpens agmine leni Amnis, et objiectas lambens sine murmure ripas; Clarior haud usquam vox missa redibit ad aures, Longius aut sese tendet. juvat unda sonorem Diffusum, ripaeque juvant; et candida Nais Saepe, repercussae vocis mirata leporem, Muscoso exsiluit thalamo; summoque decorum, Caeruleis suspensa vadis, caput extulit amne. Contra autem quae fusa locis circum undique clausis Vox sonat, illa nequit distincta et clara reflecti, At similis potius bombis. eademque theatris Non aliam ob causam, circoque, inflexaque Xysti Claustra forosque inter confuso murmure serpit, Pluribus illa locis ni quod simul advenit; et se Pulsa ferens fremit hinc illinc laquearia circum Curvatosque sinus; variisque erroribus acta Saepe sibi occurrit, seseque occursibus angit. Quaerit aperta Echo, quaerit loca libera; ubi aër Et tremere aequali motu, longeque meando Illaesus valeat sonitum vocemque referre. Nec validas aeque gelidae per tempora brumae, Atque per aestatem liquidam loca reddere voces Icta putes. aestu calor omnia corpora laxat, Frigore durat hyems: dura acri, mollia inerti Ab se vocem abigunt plaga; pila qualis eburna Robore ab attacto resilit cita, segnis abiret Vellera si mollemque nivis tetigisset acervum. An non et premimus terrai cum sola gressu, Ceu quondam Antaeo magnum consistere contra Alciden auso, vires pede pressa ministrae Majores rapidis tellus, nosque aëra in altum Usque magis pellit; Scythicis cum saevus ab oris Infremit et glebas Boreas adstringit hiantes; Quam cum sive Auster, madidis sive humidus alis Eurus adest. tum cedit humus, segnisque figuram Amissam reparat seseque urgentia pellit. Fors etiam idcirco voces audire solemus Per noctem melius, quam cum Sol irrigat almus Hunc radiis orbem. numquam sua frigora noctem Deficiunt; contraque tepent magis omnia luce. Dicendum et quantum corpus distare sonorum Debeat a resono; quanto se tendere tractu Vox queat aërios per campos. dura repugnat Res cultu Aonio tractari; semita nusquam Sese aperit gressu mollis: sed pectora laudis Urit amor, stimulisque acuit non mollibus ima Tollere corpus humo, et vulgi procul avia gressu Ire loca, invideat coeptis ni durus Apollo, Ni mea difficiles veniant ad carmina Musae. Omnia vincit amor, laudisque arrecta cupido; Stat tentare viam. mea per vestigia tutus Ibis, et ignotas poteris cognoscere leges. Cum subito vocem post missam redditur una Syllaba, et emenso vixdum prolata recurrit Tramite; non plures resonanti a corpore distas Passus, bis denis quam si prope quattuor addas Progrediens. ergo minimum, tentamine sumpto, Censendum hoc spatium, per quod pars ulla reflecti Vocis clara queat; propius non adsonat Echo. Sic igitur minimi pronum est deprendere tractus Mensuram. Quod si quaeras distantia quae sit Maxima; diversae ratio tibi vocis habenda est: Nam minus aut majus spatium deprenditur ipso Majori a sonitu vocis sonituque minori. Contemplator enim, quam longe linea vocis Tenderet haud reflexa, atque ictu attingeret aures Extremo jam jam moriens; hanc deinde secato In geminas mediam partes: ita secta sonorum Scilicet ac resonans inter distantia corpus Maxima erit: quotque illa dabit passusve pedesve In partes divisa aequas, totidem intervallum Quod jacet in medio; nec prodit longius Echo. Jam vero minimumque inter spatiumque supremum Sunt medii tractus; quos intra pluribus auri Particulis claret, quosque ut permensa meando est, Nondum etiam defessa, potest vox longius ire. Hoc rebus fieri in multis ostendere possem, Exemplisque fidem multis corradere; at una Sat ratio, ne mentis inops dubiusque ferare. Scilicet integrae vocalis linea secta Per medium bis sumpta aequatur; ibique reflectens Si fuerit corpus, protensae ubi fingimus esse Dimidium vocis, pars illa reflexa redibit, Unde profecta prius: tibi cum nec longior illa Nec brevior sit parte, venit quae tramite recto Nondum inflexa, ullo nondum procul objice pulsa. At, sonus unde redit, si corpus longius abstet, Quam sit dimidium spatii vocalis; in auris Illa repercussi sonitus pars occidet ante Quam redeat; brevior quando illo est tramite, quo tu Ipse ciens vocem resonanti a corpore distas. Illud in his moneo: fuerit distantia corpus Maxima ubi resonans teque inter, redditus aures Nempe sonus tenui feriet, qualisque supremo Vitaï sub sine cadit jam debilis, ictu. Nam, vires quamquam ille suas nihil objicis ipso In flictu contra veniens infringeret, auram Per liquidam quo se fert longius, hoc magis usque Debilitat sese, viresque amittit eundo. Omnia paullatim quo se magis ampla profundunt, Languescunt pariter. sic quanto fumus in auras Altius attollit se caeli ad caerula templa, Ille magis tanto similis rarescit inani. Sic etiam, (tenuantur enim) quos montibus altis Nocte sub obscura nos longe ardere videmus, Apparent ignes, nocturna in lumina quales Ponimus. ast illic sinuosa incendia magnus Fors glomerat ventus, multosque intacta per annos Tecta avium flammis pastor dedit; et simul altae Procumbunt piceae fagique et maxima quercus, Vulcano superante: micat latus omne corusco Lumine, sidereas it fumi nimbus in oras. Quid, quae mane novo propter seu flumina sese, Sive lacus tollunt nebulae volucresque vapores? Quid florum? quid thuris odor? nonne omnia sensim Rarescunt longe tenues diffusa per auras? Cur tamen acceptae plures, cum longius abstat, Particulas repetit vocis, quam cominus Echo Cum sonat, et spatio a nobis breviore recessit? An metuit cerni, propiusque inventa teneri? Ipsa quidem semper vocis, seu longius absit Seu propius, partes omnes repetitque refertque. Sed, quoniam, dum fida refert, quae cedit ab ore Gliscit adhuc mediisque fremens vox auribus errat, Si resonans absit non multum corpus, ab illa, Heu minor exilisque magis facta inter eundum, Obruitur, nostroque nequit notescere sensu. Longius at resonans abeat si corpus, ab ore Cedentis fremitu prorsus jam vocis abacto, Quae rediit soli vacuam sibi vindicat aurem. Haud etenim nullo vel puncto tempore missa Vox abit adversum ad corpus, neque tenditur auras Per tremulas; spatium sed majus tempore debet Majori, pariterque minus peragrare minori. Sepositam quanto ad metam proin longius ire Cogetur vox missa, itidem tanto illa redibit Serior, et, postquam vocis deferbuit omnis Emissae fremitus, finito tempore, sola Auditum jam non cassis tentabit in aurem Ingrediens plagis. nam tantum possumus illo Tempore nos vocis plagam sentire reflexae, Quod superat missae postremo a limite adusque Reflexae finem: frustra prius occinit Echo, Frustra errat patulas non exaudita per aures. Non aliter quondam voces et verba cadebant Irrita nequicquam, quae claram virgo nigranti Nocte facem quatiens turri mittebat ab alta Dilectum ad juvenem, dum brachia ferus in undis Jactat , ubi angusto Europen Athamantidos Helles Alluit unda freto, atque Asiae disjungit ab oris. Quid faceret? circa fluctus et saeva fremebant Murmura ventorum; nigroque cadentia caelo Fulmina terribili complebant cuncta fragore. Jam facile est scitu, vocis cur saepe loquenti Extremas tantum reddant loca garrula partes. Hoc sit enim, cum plura simul majoraque Nymphae Verba damus referenda, loci distantia certa Quam ferat et spatium, per quod vox tendit ad illam. Namque prius fuerunt quae partes vocis ab ore Aërios missae in campos, prius obvia tangunt Corpora, et emenso referunt se calle priores, Non tamen audiri possunt, distantia justo Quod minor est, citiusque illae rediere sonorum Ad corpus, fremitus quam circa evanuit. ergo Sollicitant autem frustra: postremaque tantum Cauda velut vocis clarum sonat; illa, profusae Post vocis fremitus inimicaque murmura, sospes. Saepe etiam voces iterat, geminataque reddit Verba eadem ludens Echo, nec garrula cessat Jurgari, multoque auditis plura reponit. Talis Olympiaca quondam fuit arce, ubi septem Porticus adverso referebat pariete voces, Unam cum jaceres: talis, qua se Appia pandit Semita Romuleae non longe a moenibus urbis, Talis et Hermiones circo memoratur, et oris Praeterea in multis terrarum audirier Echo. Atque ego dum patriis venando in collibus erro Sole sub aestivo, Zephyrique volatilis auram, Auram, infelici quae Procri credita Nympha Suspenditque animum curis, vulnusque paravit Saepius inclamo; Zephyri pro mobilis aura, Laetus ab opposita longaque crepidine saxi Reddier audivi octonas ex ordine voces, Clamavi quoties. auram latus omne sonabat; Aura, Aura, octonis clamarunt vocibus, Aura , Non Dryades Faunique, at contra obstantia saxa. Octo aderant illic, ceu montis fragmina, rupes; Unaque post aliam sic, ut foret obvia nostris Quaeque oculis, ripa stabat torrentis in alta; Qui subter, lymphis nondum pluvialibus auctus, Ibat lene sonans, caecisque errabat in antris. Ergo sonus poterat simili diffusus in omnes Incidere adveniens plaga, varioque reflecti Tempore, pro varia spatii ratione, sonorum Integer ad corpus. rupes vicinior illum, Scilicet excipiens citius, prior omnibus ictu Pellebat retro opposito; dehinc, ordine certo, Altera: tum, parili verbo, quae tertia stabat, Atque aliae porro, nullo prohibente, sonabant. Nam veluti longo speculorum vitra cubili Lucida si certo disponas ordine, vultum Ipse tuum toties geminatum cernis in illis Lumine ab affuso, quot sunt crystallina septa; Sic etiam, quoties vox apta ad corpora venit, Cum redeat luci similis; geminatur ab ipsis, Multiplici et sese miratur prole parentem. Sed fugit interea tempus, comprendere versu Singula dum cupio captus novitatis amore, Omnia nec possum spatiis exclusus iniquis. Quae tamen e dictis facile deducere perges Tutemet, ac similes meditando extundere leges. Si vacat, et studiis juvat invigilare severis, Incipe: confestim ratio tibi certa patebit, Cur primas tantum, aut medias, resonantia numquam Saxa tibi partes consuerint reddere vocis; Sed sive extremas solum, sive integra verba. Cur sit item, subito si quando audire repulsas Contigerit missam post vocem scilicet omnes Illius partes, integrum tempus, in auris Quo sonitus fertur, duplum vocisve reflexae, Directae aut vocis; duplo cur majus, ad aures Si veniant illae post tempore tardius ullo. Jamque vides, cur et nequeat sua verba reflexa Abscedens audire alter, contra audiat illa Ad resonans alter corpus magis usque propinquans; Si duo consistant comites, ubi linea vocis Directa aequatur reduci; tum passibus aequis Se fugiant versi recto in contraria calle. Ille prior, resono qui longe a corpore cessit, Praeteriit fines, ad quos sua verba reflecti Possint. nam quanto se longius auferet illinc, Tanto eadem pariter spatia ad breviora redibunt. Hic vero contra sonitus fugientis amica Fila sequens, illos nequit usquam excedere fines; Tramite diverso paribus quando ibat uterque Passibus accelerans aeque; proin tangitur usque A sociae extremo ceu limite vocis, ad ipsam Donec perveniat sedem, qua se occulit Echo. Cernis, carceribus cum se effudere quadrigae, Et plausu studiisque fremit latus omne faventum? Praecipites Zephyrumque licet Boreanque volucrem Antevolent, pariter raptus quando ipse citatis Fertur equis auriga, pari distabit ab illis, Dum fugiunt, spatio semper, rapidosque secutus Alipedes semper tremulas retinebit habenas. Atque etiam geminae religatae ad litora puppes Uno eodemque simul transmisso fune sonantem Per trochleam, quamvis dent vela patentia ventis, Una petens altum, vicinumque altera litus; Illae ita discedent, quantum fugit altera in altum, Altera uti tantum se terrae appellat, adhaerens Usque tamen, quo vincta prius fuit, ipsa rudenti. Quid tibi nunc alios referam, quos ipse, colendo Haec studia, invenies lusus? seges ampla labori His patet in rebus; nos prima hic semina tantum Jecimus, et primos fontes, unde omnia lapsa Sponte fluunt, non et rivos ostendimus omnes. Quos qui scire velit, caelo velit ille sereno Quam multa albescant fulgentia sidera noctu, Lactea ubi divos via sustinet; aut, ubi terris Floriferum, pulso Borea, ver attulit annus; Nosse quot omniparens fundet nova germina tellus. Tanta est ubertas, tanta hic tibi copia rerum. Haec igitur te cura vocat: non parva voluptas Scire tot auditae passim miracula Nymphae; Quae prius, ignorans leges, queis illa gerantur, Mirabare quidem, sed condita nocte dolebas Omnia, ceu vulgi pastorumque inscia turba. Nec me animi fallit, multos haec falsa putare, Quae docui, ac tantum anfractus et confraga saxa Speluncasque cavas resonantes dicere; vocemque, In labyrinthaeos ingressa ubi rupis hiatus Per loca multimode varians sinuosa meando Fertur, et hac illac crebris ambagibus errat; Qua data porta, iterum dias in luminis oras Effugere egressam, conceptaque verba referre. Ne capiare cave. nulla experientia vincit. Et nulla hoc ratio: manavit hic error inertem In turbam, species quam rerum fallit inanis. Nam, quia saepe audit confuso murmure montes Misceri aërios circum rupesque cavatas, Cum ruit aetheria contortum fulmen ab arce, Horrendumque tonat; resonam quoque credidit Echo In scabris habitare locis, latebrosaque tantum Saxa tenere inter sylvas et lustra ferarum. Quid dicam, ut rerum naturae nescia quondam Pectora, cum nondum terrarum viscera quisquam Aëris aut motus varios scrutatus, ab antris Et Satyros et capripedes sylvestria Faunos Numina, credebant auditas reddere voces Per ludum, rupes quoties impulsa sonabat? Scilicet et vates finxere hoc nomine Nympham; Cui Juno hanc olim dederat Saturnia poenam, Ut numquam posset non respondere loquenti, Nec prior ipsa loqui. quae mox per prata vagantem Dum sequitur Narcissum ardens, dumque ille sequentem Deserit effugiens, tristem flens aegra repulsam In tenues abiit sonitus; nec corpore Nymphae De pulchro superest quidquam, nisi vocis imago. Unde aliquis, dum per nemora et resonas convalles Pan graditur formamque notans, positusque locorum Observans, missum quae reddere cumque sonorem Audierat; captum Nymphae vocalis amore Credidit, et Cypriis contactum Pana sagittis. Pan etenim primus non cera jungere tantum Instituit calamos, gracilesque inflare cicutas Arcadiae in lucis; caecas sed quaerere causas Ille etiam rerum coepit, primusque reflexae Pandere naturam vocis tentavit, et ortus Ignotos reserare; tamen fortuna labori Abnuit, haec servans annis melioribus. aetas Aurea jam venit, claraque in luce videre, Quae densis latuere diu submersa tenebris, Cuncta licet. Phoebi nam quis Lunaeque labores Aspiciens quatit aera manu metuitve nefandum Exitium? vel, si magno concussa tremore Parte aliqua moto subsultet cardine tellus, Dum furit atque viam quaerit sibi flamma sub auras; Enceladumve, aliosve itidem, fera corpora, fratres Suppositos mutare latus putat? aut pavet, atram Si quando reduces per noctem arsere cometae Terrificos rubro tendentes vertice crines, Aut virgae aut multo rutilantes igne columnae? Talia Memnonii nunc solum odere tyranni, Atque alia positi cultores forte sub arcto. Jam quid obest, quod tam longe palantia terram Astra humilem fugere? patet, qua lege ferantur Saturnusque senex et Jupiter, ambo decori, Ambo stipati famulis; quo tramite currat Sidus jam domiti Martis, non fortibus armis Tydidae, ingenii sed vi: Venus aurea sese Qua ferat, et soli propior Cyllenius ignis. Hic varios aestus pelagi notat; utque rotundam Ad geminos compressa polos Terra alma figuram Non servet. ventosque alius caelique fragorem Edocet, et rapidis quae sine primordia flammis. Jamque aliquis lucis naturam inquirit, et axe A summo terras quam se cita fundat ad imas; Ac radios diversa trahens in fila retexit. Tum, pluvias Phoebo guttas feriente, recurvus Iridis ut subito rutilet Thaumantidos arcus, Explicat, et septem referat sub nube colores. An memorem fluviorum ortus? an causa vapores Quae pariat, pluviamque, nivesque, et grandinis imbrem, Fulguraque, et quidquid mirandi machina prodit, Cui Phaëthontiadum lacrymae praeclara dedere Nominaque, et nulla non famam aetate perennem. Scilicet et notum, Haec sane digna quae inter praecipua hujus aetatis inventa numerentur poëta delibavit ex Theoria Philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium, P. Rogerii Boscovich Societatis Jesu. Quam doctissimus auctor ante aliquot annos Vindobonae semel atque iterum editam, summaque hominum litteratorum approbatione ac plausu exceptam, superiore anno Venetiis tertio edidit typis Remordinianis. quibus omnia corpora constent Principiis, sint illa licet parva atque minuta, Partibus et nullis, et nulla praedita forma. Utque eadem non se tangunt, tamen undique inani Cincta quidem certis inter se viribus haerent; Interdumque trahunt sese, interdumque repellunt, Pro vario positu. notum, quo foedere crescat Mobilitas, quo deficiat; naturaque saltum Cur adeo metuat, paullatimque omnia fiant. Salve aetas, salve concessa o munere divum, Magna viris, magna et rebus, rerumque repertis Omnigenum causis: te centum carmine sacro Concelebrant vates; teque et tua munera semper Ipse etiam, Ascreos ausus tentare liquores, Alma canam, referetque tuas non invida laudes Una Echo. Sed jam tempus me condere portu, Dum libeat pelago rursum dare vela patenti. FINIS LIBRI PRIMI